DOROŚLI: warto wiedzieć, warto przeczytać

Zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy są jednymi z częściej występujących zaburzeń, z którymi borykają się pacjenci po wypadkach, w których dochodzi do uszkodzenia mózgu. Zaburzenia te mogą występować w dwóch postaciach: afazji lub dyzartii.

Dyzartia jest zaburzeniem, w którym kontakt pacjentem jest utrudniony w sposób werbalny. Chory traci zdolność mówienia, ale można się z nim komunikować poprzez pisanie i czytanie. Afazja natomiast jest określana jako utrata zdolności komunikacyjnych, która może występować na różnych poziomach. Wyróżnia się zatem:

  • afazję sensoryczną
  • afazję motoryczną
  • afazję amnestyczną

Każdy z tych rodzajów ma swoje charakterystyczne cechy. W afazji sensorycznej, którą określa się też mianem czuciowej, pacjent nie reaguje na próby komunikowania się z nim. Wynika to z tego, że nie rozumie on, co się do niego mówi. Afazja motoryczna , zwana też ruchową, charakteryzuje się utrudnionym mówieniem. Pacjent próbuje wydać z siebie jakiekolwiek dźwięki, jednak często jest to niemożliwe. Afazja amnestyczna natomiast wpływa na pamięć pacjenta. Jeżeli pokażemy choremu jakiś przedmiot i poprosimy go o jego nazwanie, nie będzie potrafił tego zrobić. W wyniku silnych urazów występują często objawy wszystkich trzech rodzajów afazji, co określa się mianem afazji mieszanej.

Zespoły otępienne

Częstość występowania otępienia wzrasta w sposób bardzo wyraźny wraz z zaawansowaniem starości, a wiek stanowi dobrze udokumentowany, niezależny czynnik ryzyka wystąpienia otępienia. Potwierdzają to statystyki europejskie, z których wynika, że o ile zespół otępienny występuje u 0,7% osób 62-letnich, 20-50% u osób po 85 r.ż. Zaś u stulatków odsetek ten sięga nawet 60%. Do otępienia prowadzą pierwotne choroby OUN, (ośrodkowego układu nerwowego), które nieodwracalnie uszkadzają mózg (ok. 50% przypadków). Należy do nich głównie choroba Alzheimera, rzadziej choroba rozsianych ciał Lewy´ego, lub zwyrodnienie czołowo-skroniowe. Wśród neurologiczno-naczyniowych przyczyn zespołów otępiennych wymienia się między innymi ogniskowe uszkodzenia mózgu, chorobę Parkinsona, uogólnione lub ogniskowe zaburzenia krążenia mózgowego. Mieszane, naczyniowo-alzheimerowskie przyczyny zespołów otępiennych stanowią około 25%. Epizody naczyniowe, nakładając się na obraz kliniczny choroby pierwotnie zwyrodnieniowej mózgu, powodują nagłe zaostrzanie się objawów otępienia.

Poza typowymi zespołami otępiennymi istnieje duża grupa potencjalnie odwracalnych lub przemijających zaburzeń pamięci i innych funkcji poznawczych (myślenie, rozumienie, orientacja, zdolność uczenia się, porównywania, dokonywania wyborów). Spowodowane są one rozmaitymi – często złożonymi przyczynami – uwarunkowaniami psycho-społecznymi, chorobami internistycznymi, neurologicznymi, psychicznymi (depresja!) Względnie odwracalny proces otępienny występuje u 19-20% chorych z otępieniem. Naturalny proces starzenia może również zmniejszać sprawność umysłową. Zazwyczaj jednak są to zmiany bardzo łagodne, niespełniające kryteriów rozpoznania zespołu otępiennego. Wykazano jednak, że mogą one sprzyjać rozwojowi otępienia w przyszłości.

Szacuje się, że w Polsce występuje ok. 200 tys. przypadków choroby Alzheimera (5% populacji po 65 r.ż.), co łącznie z przypadkami otępienia o innym podłożu daje sumę ok. 400 tys. chorych.

Terapia z neurologopedą

Terapia mająca na celu przywrócenie pacjentowi pełnej sprawności rozpoczyna się już od momentu przyjęcia pacjenta na oddział. Priorytetami są jednak czynności, które mają na celu utrzymanie pacjenta przy życiu. Dopiero później, kiedy pacjent powraca do sił, można zacząć proces rehabilitacji mowy.

W przypadku zaburzeń mówienia konieczna jest pomoc NEUROLOGOPEDY. Są to specjaliści, którzy doskonale wiedzą co należy zrobić, aby pomóc pacjentowi. Terapia ma na celu przywrócenie pacjentowi zdolności mówienia i poprawnego komunikowania się z otoczeniem. Terapia dobierana jest indywidualnie do każdego chorego. Przy jej doborze bierze się pod uwagę takie czynniki jak wiek pacjenta, wykształcenie, stan zdrowia oraz jego podstawowe umiejętności. Neurologopeda stopniowo zwiększa trudność wykonywanych zadań wraz z postępami, jakie wykazuje pacjent. Musi się on wykazać dużą dozą cierpliwości i znaleźć sposób na swobodne komunikowanie się z podopiecznym.